Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự; trong  việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp, nhằm đảm bảo được thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát nhân dân được thực hiện theo quy định tại Điều 29 và nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân khi kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân cùng các văn bản pháp luật có liên quan ở từng lĩnh vực cụ thể.

Để nâng cao chất lượng công tác kiểm sát và giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp cần có các giải pháp để thực hiện. Một số giải pháp được rút ra từ thực tiễn như sau:

1. Việc thực hiện đẩy đủ các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, các quy định của pháp luật, quy chế nghiệp vụ của Ngành có tính chất quyết định, giảm thiểu đơn khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền. Tăng cường hơn nữa vai trò trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, cơ quan đơn vị trong công tác tiếp công dân và giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp.

2.  Đảm bảo việc tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn kịp thời, chính xác. Đây là bước rất quan trọng trong khâu công tác này, bởi nếu đơn được tiếp nhận kịp thời, việc phân loại xử lý chính xác sẽ là tiền đề và có tính chất quyết định cho việc giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo đúng hay không đúng theo quy định. Muốn thực hiện có hiệu quả và đảm bảo các quy định của pháp luật đòi hỏi người làm công tác kiểm sát giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo phải có kiến thức hiểu biết về chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, tổ chức; hiểu rõ các quy định của pháp luật về khiếu nại tố cáo trong từng lĩnh vực; phải phân biệt được chính xác là đơn khiếu nại, đơn tố cáo, đơn tố giác, hay đơn đề nghị, kiến nghị phản ánh bởi nếu không xác định được chính xác sẽ dẫn đến việc phân loại, xử lý và giải quyết không đúng trình tự, thủ tục, không đúng thẩm quyền. Việc theo dõi, tổng hợp nắm chắc và đầy đủ các kết quả giải quyết đơn trước đó sẽ là cơ sở cho việc giải quyết chính xác đối với những vụ việc đã được giải quyết mà người khiếu nại, tố cáo tiếp tục có đơn.

Các đơn vị cần quan tâm hơn nữa trong việc chỉ đạo, kiểm tra, bố trí cán bộ có năng lực và kinh nghiệm làm công tác tiếp công dân, phân loại và xử lý giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo cần loại trừ tư tưởng thụ động, coi nhẹ công tác giải quyết đơn. Đồng thời tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tư pháp, thực hiện tốt Quy định phối hợp để thống nhất thực hiện giải quyết dứt điểm đơn khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp tại địa phương.

Làm tốt công tác kiểm sát và giải quyết đơn tại cấp cơ sở sẽ giảm được tỷ lệ đơn khiếu kiện vượt cấp, kéo dài.

3. Khi giải quyết khiếu nại, tố cáo cần tăng cường tổ chức đối thoại để nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của người khiếu nại, tố cáo, kiểm tra các chứng cứ tài liệu dễ dàng hơn, làm cho việc giải quyết khiếu nại, tố cáo nhanh chóng, thực tế và hiệu quả.

4. Tổng kết thực tiễn theo chuyên đề, theo từng lĩnh vực, từng loại đơn, cách làm hay để phổ biến nhân rộng điển hình.

5. Chú trọng công tác tuyên truyền các quy định của pháp luật dưới nhiều hình thức đến người dân như trên phương tiện thông tin đại chúng, tuyên truyền trực tiếp qua tiếp công dân, qua trả lời thư bạn đọc trên báo, đài, trên trang Website của các Ngành; qua chính các văn bản giải quyết để nâng cao trình độ nhận thức về pháp luật cho người dân.

6. Áp dụng những kiến thức trong lĩnh vực tin học, các ứng dụng tin học vào công tác giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo nhằm quản lý chặt chẽ số lượng đơn, theo dõi và tổng hợp các kết quả giải quyết đơn.

Ngoài những giải pháp như đã nêu trên đây, các đơn vị tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 26/5/2014 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo; Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 30/5/2019 của Bộ Chính trị về Đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, đồng thời giải quyết dứt điểm những khiếu kiện phức tạp kéo dài, những vụ việc tiềm ẩn nguy cơ trở thành "điểm nóng" góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.

Nguyễn Thị Mỹ Lệ - Trưởng Phòng 12, Viện KSND tỉnh Bắc Ninh