Luật Tố tụng hành chính năm 2015 (Luật TTHC năm 2015) có hiệu lực thi hành từ 01/7/2016 đã kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời khắc phục những vướng mắc, bất cập của Luật TTHC năm 2010.

Để hạn chế đến mức thấp nhất số bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm bị hủy trong đó có phần trách nhiệm của Viện kiểm sát; các cán bộ, Kiểm sát viên khi được phân công thực hiện nhiệm vụ ở VKS các huyện, thị xã, thành phố cần lưu ý một số điểm mới của Luật TTHC năm 2015 và thực hiện tốt một số giải pháp trong công tác kiểm sát thụ lý, kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính ở cấp sơ thẩm như sau:

* Một số điểm mới của Luật TTHC năm 2015 cán bộ, Kiểm sát viên cần chú ý khi thực hiện công tác kiểm sát thụ lý, kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính ở cấp sơ thẩm

- Về thẩm quyền giải quyết vụ án của Tòa án

Tại Khoản 1 Điều 29 Luật TTHC năm 2010 quy định khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước từ cấp huyện trở xuống thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND cấp huyện.

 Tuy nhiên tại Khoản 4 Điều 32 Luật TTHC năm 2015 quy định những khiếu kiện liên quan đến UBND và Chủ tịch UBND cấp huyện thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND cấp tỉnh. Đây là một nội dung mới quy định về thẩm quyền thụ lý, giải quyết của Tòa án. Song khi thực hiện quy định này, cán bộ, Kiểm sát viên ở các VKS huyện, thị xã, thành phố cần lưu ý là theo quy định tại Nghị quyết số 104/2015/QH13 ngày 25/11/2015 của Quốc hội về việc thi hành Luật TTHC năm 2015 thì đối với những khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện đã được Tòa án cấp huyện thụ lý trước ngày Luật TTHC năm 2015 có hiệu lực pháp luật 01/7/2016 thì Tòa án cấp sơ thẩm tiếp tục giải quyết mà không chuyển cho Tòa án cấp tỉnh; đồng thời khi giải quyết các vụ án này Tòa án phải áp dụng các quy định mới theo Luật TTHC năm 2015. Cán bộ, Kiểm sát viên cấp sơ thẩm khi được phân công cần nắm chắc quy định này để tiến hành kiểm sát việc giải quyết bảo đảm thực hiện đúng theo các quy định của Luật TTHC năm 2015.

- Về người đại diện tham gia tố tụng trong vụ án:

Tại Khoản 2 Điều 54 Luật TTHC năm 2010 quy định người đại diện theo pháp luật tham gia tố tụng hành chính của hộ gia đình là chủ hộ gia đình nếu chủ hộ gia đình là người khởi kiện. Trường hợp chủ hộ gia đình không khởi kiện mà là một thành viên khác trong hộ gia đình khởi kiện thì các thành viên còn lại phải có văn bản ủy quyền cho thành viên đã có đơn khởi kiện hoặc Tòa án phải đưa tất cả các thành viên trong hộ gia đình vào tham gia tố tụng. Thực tế cho thấy trong thời gian qua một số vụ án hành chính, Tòa án đã đưa tất cả các thành viên trong hộ gia đình tham gia tố tụng, trong khi chủ hộ là người khởi kiện, việc xác định và đưa vào tham gia tố tụng như vậy là không cần thiết, dẫn đến một số vụ án vừa thừa, vừa thiếu người tham gia tố tụng. Trong khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND hoặc Chủ tịch UBND cấp huyện thì người bị kiện thường ủy quyền cho trưởng, phó các phòng, ban chuyên môn của mình tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy quyền, dẫn đến quá trình giải quyết vụ án gặp nhiều khó khăn.

Để khắc phục những bất cập trên, Khoản 3 Điều 60 Luật TTHC năm 2015 quy định trường hợp hộ gia đình tham gia tố tụng thì các thành viên đều phải tham gia; nếu không tham gia được thì phải các thành viên này phải có văn bản ủy quyền cho một thành viên hoặc người khác làm đại diện tham gia tố tụng. Trường hợp người bị kiện là cơ quan, tổ chức hoặc người đứng đầu cơ quan, tổ chức thì người bị kiện chỉ được ủy quyền cho cấp phó của mình đại diện. Đây là điểm mới rất quan trọng so với Luật TTHC năm 2010, yêu cầu cán bộ, Kiểm sát viên phải lưu ý khi tiến hành kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính thực hiện theo Luật TTHC năm 2015.

- Về phiên đối thoại và kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ

Theo quy định tại Điều 12 và Điều 36 Luật TTHC năm 2010 thì không quy định bắt buộc Thẩm phán phải tổ chức phiên đối thoại và kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ. Nhưng tại Khoản 5 Điều 131, Điều 134 và từ Điều 136 đến Điều 140 Luật TTHC năm 2015 quy định Thẩm phán được phân công thụ lý giải quyết vụ án phải tiến hành phiên đối thoại (trừ những trường hợp quy định tại Điều 135) và phải tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận và công khai chứng cứ.

Cán bộ, Kiểm sát viên khi kiểm sát các quyết định, biên bản về đối thoại, giao nộp, tiếp cận và công khai chứng cứ cần lưu ý đây là những thủ tục bắt buộc khi tiến hành giải quyết vụ án hành chính. Yêu cầu cán bộ, Kiểm sát viên phải tiến hành kiểm sát chặt chẽ cả về trình tự, thủ tục cũng như nội dung các văn bản này là có căn cứ hay không? Kịp thời phát hiện vi phạm để báo cáo Lãnh đạo đơn vị giải quyết theo quy định của pháp luật.

- Về phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa, phiên họp

Điều 160 Luật TTHC năm 2010 quy định Kiểm sát viên phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án của Tòa án; Luật TTHC năm 2015 kế thừa và mở rộng thêm quyền năng cho Viện kiểm sát, Điều 190 quy định: tại phiên tòa, ngoài việc phát biểu về việc tuân theo pháp luật, Kiểm sát viên còn phát biểu cả về quan điểm giải quyết vụ án.

Đây cũng là một quy định mới thay đổi cơ bản so với Luật TTHC năm 2010. Để thực hiện tốt quy định này cán bộ, Kiểm sát viên cần nghiên cứu kỹ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ để nắm chắc nội dung vụ án từ đó mới báo cáo đề xuất Lãnh đạo Viện về quan điểm giải quyết vụ án được chính xác, khách quan, đúng quy định của pháp luật

* Một số giải pháp chủ yếu để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính ở cấp sơ thẩm thực hiện theo Luật TTHC năm 2015

Để thực hiện tốt Luật TTHC năm 2015, hạn chế những vi phạm dẫn đến vụ án bị hủy, tôi đề nghị một số giải pháp sau:

- Đề nghị Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh tăng cường hơn nữa công tác chỉ đạo hướng dẫn nghiệp vụ về giải quyết các vụ án hành chính; kịp thời giải thích những vướng mắc trong thực hiện Luật TTHC năm 2015; thông báo rút kinh nghiệm để các đơn vị trong ngành nghiên cứu, rút kinh nghiệm chung.

- Tiếp tục tổ chức nhiều hơn nữa các phiên tòa hành chính sơ thẩm rút kinh nghiệm; mở các lớp tập huấn bồi dưỡng chuyên sâu về Luật TTHC năm 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành; sửa đổi những quy định còn mâu thuẫn, chưa phù hợp… Tạo điều kiện để các cán bộ, Kiểm sát viên học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ trong công tác kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính nói chung và các vụ án hành chính sơ thẩm nói riêng, nhất là các vụ án liên quan đến lĩnh vực đất đai

- Cán bộ, Kiểm sát Viên được giao nhiệm vụ kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính ngoài việc nắm vững các quy định của Luật TTHC năm 2015, còn phải nghiên cứu nắm vững quy định của các văn bản hướng dẫn có liên quan. Khi thực hiện công tác cán bộ, Kiểm sát viên cần đề cao tinh thần trách nhiệm, kiểm sát chặt chẽ quá trình giải quyết vụ án từ việc thụ lý, thu thập tài liệu chứng cứ, tiến hành đối thoại… Khi nghiên cứu về nội dung vụ án, cán bộ, Kiểm sát viên cần nghiên cứu kĩ các tài liệu chứng cứ, trích cứu đầy đủ, báo cáo đề xuất phải nêu rõ được những vi phạm về tố tụng, vi phạm về nội dung… Phân tích tính có căn cứ và hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khởi kiện… từ đó đề xuất đường lối giải quyết vụ án theo đúng quy định của pháp luật.

Các vụ án hành chính nói chung, đặc biệt là các vụ án hành chính sơ thẩm liên quan đến lĩnh vực quản lý đất đai là loại án khó, phức tạp, liên quan đến nhiều nhiều lĩnh vực, đòi hỏi cán bộ, Kiểm sát viên khi thực hiện nhiệm vụ ngoài việc phải nắm vững các quy định của Luật TTHC năm 2015 còn phải nghiên cứu nắm chắc các văn bản pháp luật có liên quan khác. Trong thực tế công tác phải tích cực nghiên cứu, học tập để không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; kỹ năng, kỹ xảo công tác, đề ra các giải pháp cụ thể để bảo đảm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ công tác kiểm sát được giao.


Vũ Sĩ Đẳng - P10 VKSND tỉnh Bắc Ninh