Luật TTHC năm 2015 đã thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng trong Nghị quyết số 49-NQ/TW năm 2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đó là: "Đổi mới việc tổ chức phiên toà xét xử, xác định rõ hơn vị trí, vai trò, trách nhiệm của người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng theo hướng đảm bảo tính công bằng, dân chủ, nghiêm minh, nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên toà xét xử, coi đây là khâu đột phá của hoạt động tư pháp" nhằm xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Theo đó, Điều 18 Luật TTHC năm 2015 về “Bảo đảm tranh tụng trong xét xử” quy định Tòa án có trách nhiệm bảo đảm cho đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự thực hiện quyền tranh tụng trong xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm theo quy định. Tuy không quy định cụ thể trong Điều 18 nhưng theo chúng tôi, KSV cũng là chủ thể tham gia tranh tụng tại phiên tòa hành chính:

-  Điều 175 Luật TTHC năm 2015 quy định nội dung và phương thức tranh tụng tại phiên tòa đã thể hiện tranh tụng tại phiên tòa có bao gồm việc trình bày chứng cứ, hỏi, đối đáp, trả lời và phát biểu quan điểm, lập luận về đánh giá chứng cứ, tình tiết vụ án. Điểm d khoản 1 Điều 177 quy định sau khi nghe xong lời trình bày của đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự thì theo sự điều hành của Chủ tọa phiên tòa, KSV có quyền tham gia hỏi người khởi kiện, người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan... KSV tham gia hỏi, đối đáp với đương sự tại phiên tòa chính là minh chứng thể hiện sự tham gia tranh tụng của KSV với tư cách chủ thể tranh tụng.

- Điều 190, Điều 201, Điều 240, khoản 5 Điều 253 quy định về phát biểu quan điểm của VKSND về việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký phiên tòa và của người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án, kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểm HĐXX nghị án và phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án.

Bản phát biểu của KSV là một văn bản pháp lý quan trọng của VKSND trong tố tụng hành chính, thể hiện quan điểm của VKSND về toàn bộ quá trình thụ lý, giải quyết vụ án của Tòa án trong việc chấp hành pháp luật tố tụng của Thẩm phán, HĐXX, Thư ký và những người tham gia tố tụng; thể hiện rõ sự tham gia tranh tụng của KSV trong quá trình làm rõ những vấn đề, nội dung tranh chấp của vụ án để từ đó đưa ra quan điểm giải quyết vụ án một cách khách quan, toàn diện; ngoài ra còn thể hiện các quyền yêu cầu, kiến nghị của VKSND đối với những vi phạm của Tòa án và cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương. Qua đó khẳng định được vị trí, vai trò của VKSND. Bản phát biểu là một văn bản pháp lý đồng thời cũng là căn cứ quan trọng để HĐXX cân nhắc, tham khảo trước khi ban hành bản án có căn cứ và đúng pháp luật.

 

Nguyễn Văn Thanh - Phòng 10 Viện KSND tỉnh Bắc Ninh