Tiếp công dân là việc cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân đón tiếp để lắng nghe, tiếp nhận khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân; giải thích, hướng dẫn cho công dân về việc thực hiện khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo đúng quy định của pháp luật. Việc tiếp công dân của Viện kiểm sát các cấp phải tuân thủ các quy định của Luật tiếp công dân, các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Việc tiếp công dân phải được tiến hành công khai, kịp thời; thủ tục đơn giản, thuận tiện tại nơi tiếp công dân; giữ bí mật và bảo đảm an toàn cho người tố cáo theo quy định của pháp luật; bảo đảm khách quan, bình đẳng, không phân biệt đối xử trong khi tiếp công dân; tôn trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo quy định của pháp luật; không được tiếp công dân ngoài nơi quy định. Người được phân công tiếp công dân phải mặc trang phục Ngành đúng quy định, không hứa hẹn hoặc thông báo cho công dân nội dung hoặc kết quả giải quyết chưa được kết luận chính thức bằng văn bản; việc tiếp nhận đơn khiếu nại, tố cáo và tài liệu, chứng cứ liên quan phải cấp giấy biên nhận.

Khi công dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh thì người tiếp công dân có trách nhiệm đón tiếp, yêu cầu họ nêu rõ họ tên, địa chỉ hoặc xuất trình giấy tờ tùy thân, giấy ủy quyền (nếu có); tiếp nhận đơn trong trường hợp đơn thuộc thẩm quyền giải quyết, hướng dẫn người đến khiếu nại, tố cáo trình bày nội dung vụ việc, nội dung trình bày phải được ghi vào sổ tiếp công dân gồm: Số thứ tự, ngày tiếp, họ tên, địa chỉ, nội dung sự việc, quá trình xem xét, giải quyết của cơ quan, tố chức, đơn vị có thẩm quyền, yêu cầu, đề nghị của người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh việc tiếp nhận, xử lý vụ việc. Trường hợp người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị phản ánh chưa có đơn thì người tiếp công dân hướng dẫn viết đơn hoặc ghi lại đầy đủ, chính xác nội dung khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh bằng văn bản và yêu cầu họ ký xác nhận hoặc điểm chỉ; trường hợp nội dung trình bày chưa rõ ràng, đầy đủ thì người tiếp công dân đề nghị người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trình bày bổ sung hoặc bổ sung tài liệu, chứng cứ. Trường hợp trong đơn vừa có nội dung khiếu nại, vừa có nội dung tố cáo, kiến nghị phản ánh thì người tiếp công dân hướng dẫn người gửi đơn viết thành đơn riêng để khiếu nại, tố cáo, kiến nghị hoặc phản ánh với cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền theo đúng quy định của pháp luật.

Trong khi làm nhiệm vụ người được phân công tiếp công dân được từ chối tiếp công dân trong các trường hợp như: Người trong tình trạng say do dùng chất kích thích, người mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình; Người có hành vi đe dọa, xúc phạm cơ quan, tổ chức, đơn vị, người tiếp công dân, người thi hành công vụ hoặc có hành vi khác vi phạm nội quy nơi tiếp công dân; Người khiếu nại, tố cáo về vụ việc đã giải quyết đúng chính sách pháp luật, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, rà soát, thông báo bằng văn bản và đã được tiếp, giải thích, hướng dẫn nhưng vẫn cố tình khiếu nại, tố cáo kéo dài và những trường hợp khác theo quy định của pháp luật. Có quyền yêu cầu người vi phạm nội quy nơi tiếp công dân chấm dứt hành vi vi phạm, trong trường hợp cần thiết, lập biên bản về việc vi phạm và yêu cầu cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật.

Việc xử lý khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh tiếp nhận qua tiếp công dân được thực hiện cụ thể trong từng trường hợp:

Trường hợp đơn thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, đơn vị mình và đủ điều kiện thụ lý thì người tiếp công dân tiếp nhận thông tin, tài liệu, chứng cứ kèm theo, đồng thời báo cáo với người có thẩm quyền thụ lý; trường hợp khiếu nại, tố cáo không thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, đơn vị mình thì hướng dẫn người khiếu nại, tố cáo đến cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền để khiếu nại, tố cáo. Trường hợp khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức, đơn vị cấp dưới mà chưa được giải quyết thì người tiếp công dân báo cáo người có thẩm quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền giải quyết.

Trường hợp khiếu nại, tố cáo đã được giải quyết đúng chính sách, pháp luật thì người tiếp công dân giải thích, hướng dẫn để người đến khiếu nại, tố cáo chấp hành nghiêm chỉnh quyết định giải quyết khiếu nại, quyết định xử lý hành vi vi phạm bị tố cáo và yêu cầu công dân chấm dứt việc khiếu nại, tố cáo. Trường hợp nhận được đơn khiếu nại, tố cáo không do người khiếu nại, tố cáo trực tiếp chuyển đến thì thực hiện việc phân loại và xử lý theo quy định của pháp luật.

Như vậy, để nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo có hiệu quả trước hết người được phân công tiếp công dân phải nắm vững các quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đặc biệt là các quy định về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp. Mặt khác các cấp cần đẩy mạnh công tác phối hợp, tuyên truyền, vận động, thuyết phục công dân chấp hành pháp luật và các quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền; ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý đơn thư khiếu nại, tố cáo ở các cấp các ngành. Đặc biệt là cần xây dựng được cơ sở dữ liệu về tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại tố cáo, điều này có ý nghĩa rất quan trọng cho việc phân loại, xử lý, giải quyết đơn được chính xác, nhanh gọn và hiệu quả đáp ứng được các yêu cầu về công tác tiếp công dân, giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo nói chung và công tác kiểm sát, giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp nói riêng theo tinh thần Chỉ thị số 35/CT-TW ngày 26/5/2014 của Bộ Chính trị và theo các quy định của Luật tiếp công dân; Luật khiếu nại, Luật tố cáo, các quy định của pháp luật có liên quan và Quy chế tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp kèm theo Quyết định số 51/QĐ-VKSTC-V12 ngày 02/02/2016 và Nội quy tiếp công dân ban hành kèm theo Quyết định số 251/QĐ-VKSTC-V12 ngày 17/5/2016 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Nguyễn Thị Mỹ Lệ - Viện KSND tỉnh Bắc Ninh