Hành vi của Ngô V T có phạm tội không ?

Trong thời gian qua, VKSND hai cấp thuộc VKSND tỉnh Bắc Ninh phối hợp chặt chẽ với Cơ quan điều tra và Tòa án nhân dân kịp thời phát hiện, kiên quyết xử lý nghiêm các vi phạm, tội phạm về ma túy. Trong đó có tội “Sử dụng trái phép chất ma túy” theo quy định tại Điều 256a Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025). Tuy nhiên, khi giải quyết vụ việc, vụ án về hành vi sử dụng trái phép chất ma túy còn có quan điểm, nhận thức khác nhau. Tác giả đưa ra một vụ việc thực tế đã phát sinh và các quan điểm xử lý để cùng trao đổi, thảo luận.

Tóm tắt nội dung vụ việc: Ngày 02/12/2025, Công an xã H, tỉnh B phát hiện Ngô Văn T, sinh năm 1986, trú tạixã H, tỉnh B có hành vi sử dụng trái phép chất ma tuý. Kết quả giám định nước tiểu của T có tìm thấy 6-MAM (6-Monoacetylmorphine) là sản phẩm chuyển hóa của Heroine (Heroin).Kết quả xác minh, xác định từ ngày 28/9/2018 đến nay, Ngô Văn Ttham gia điều trị tự nguyện bằng thuốc thay thế tại Cơ sở điều trị Methadone -Trung tâm Y tế. Hồ sơ điều trị cai nghiện tự nguyện của T có các giấy tờ gồm: Đơn đăng ký tự nguyện tham gia điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế; giấy tiếp nhận điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện; bản cam kết điều trị; tổng kết bệnh án. Ngoài ra, Công an xã H cung cấp 01 Quyết định tham gia điều trị các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế của UBND xã H ngày 16/11/2025.

Trong vụ việc trên, có hai quan điểm khác nhau về việc H có phạm Sử dụng trái phép chất ma túy hay không:

Quan điểm 1: T tự nguyện đăng ký cai nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone theo Nghị định số 90/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định về điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế, theo quy định không bắt buộc phải có giấy xác nhận tình trạng nghiện và quyết định tham gia điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế (hồ sơ bệnh án của T không có các giấy tờ này). Sau đó, Nghị định 90/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 được thay thế bằng Nghị định 141/2024/NĐ-CP ngày 28/10/2024 có hiệu lực kể từ ngày 15/12/2024. Theo quy định tại khoản 1 Điều 31 của Nghị định 141/2024/NĐ-CP quy định việc chuyển tiếp điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế thì người tham gia phải có đơn đề nghị chuyển tiếp, tuy nhiên hồ sơ bệnh án điều trị của T không có đơn đề nghị của T và đến nay cũng không có giấy xác định tình trạng nghiện của T. Vì vậy, hành vi của T không cấu thành tội "Sử dụng trái phép chất ma túy" theo điểm a, khoản 1 Điều 256a Bộ luật Hình sự.

Quan điểm 2: Hồ sơ điều trị nghiện ma túy của Ngô Văn T có đầy đủ Quyết định tham gia điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế của Trung tâm y tế. Ngày 16/11/2025, UBND xã H Quyết định tham gia điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế của đối với T, đây là Quyết định có giá trị pháp lý, khẳng định T là đối tượng nghiện, đang điều trị bằng thuốc thay thế, có sự quản lý của UBND xã H. Trung tâm Y tế chưa làm thủ tục  xác định tình trạng nghiện của T theo Luật phòng, chống ma tuý và Nghị định 141 không làm thay đổi bản chất về tình trạng nghiện của T và do việc chuyển tiếp điều trị của T chưa kịp thời. Vì vậy, hành vi của T đủ yếu tố cấu thành tội "Sử dụng trái phép chất ma túy" theo điểm a, khoản 1 Điều 256a Bộ luật Hình sự.

Cá nhân tôi đồng tình với quan điểm thứ hai, rất mong nhận được sự trao đổi quan điểm của độc giả đối với việc xác định hành vi của T, để giải quyết vụ án trên.

Nguyễn Trí Dũng - Phòng 1