Tình huống: Do mâu thuẫn cá nhân với Trần Văn B, Nguyễn Văn A đã lấy 01 con dao bầu dài 15cm, rộng 03cm đâm B làm B tử vong (con dao này là vật dụng A mua về để làm bếp). Theo kết luận giám định thì con dao trên là “Dao có tính sát thương cao” theo quy định tại phụ lục 5 Thông tư số 75/2024/TT-BCA ngày 15/11/2024 của Bộ Công an quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.
Căn cứ quy định tại các khoản 2, 4, 6 Điều 2 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024; khoản 3 Điều 6 Nghị quyết số 03/2022/NQ-HĐTP ngày 09/9/2022 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Điều 304, Điều 305, Điều 306 và Điều 308 của Bộ luật Hình sự; Công văn số 01/TANDTC-PC ngày 05/01/2026 của Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự; Công văn số 4442/C01-P2 ngày 18/7/2025 của Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an và Công văn số 2982/VKSTC-V14 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao trao đổi quan điểm giải quyết các vụ việc khi Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024 có hiệu lực thi hành thì phải xử lý Nguyễn Văn A về 02 tội là “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng” và tội “Giết người”.
Trên thực tế, Cơ quan điều tra đã khởi tố A về 02 tội danh nêu trên, tuy nhiên vẫn còn có quan điểm khác cho rằng A chỉ phạm tội “Giết người”, không phạm tội “Sử dụng trái phép vũ khi quân dụng”, căn cứ vào những lý do sau:
- Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024 đã xây dựng hệ thống khái niệm và phân loại pháp lý tương đối đầy đủ, chặt chẽ trong việc phân định ranh giới giữa vũ khí quân dụng và các công cụ thông thường có khả năng gây sát thương. Cụ thể hóa quy định trên, Thông tư số 75/2024 đã ban hành:
Phụ lục I: Danh mục vũ khí quân dụng.
Phụ lục V: Danh mục dao có tính sát thương cao.
Căn cứ vào kết luận giám định, con dao bầu trong vụ án được xác định là “Dao có tính sát thương cao” thuộc Phụ lục V chứ không thuộc Phụ lục I. Do đó, mặc dù dao bầu có khả năng gây chết người nhưng về mặt pháp lý, đây vẫn là công cụ sinh hoạt thông thường, không thể xác định dao bầu là vũ khí quân dụng.
- Tại khoản 4 Điều 3 Nghị quyết số 03/2022 hướng dẫn hành vi“Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng…” là sử dụng vũ khí quân dụng mà không có giấy phép hoặc không được phép của người hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Có thể thấy, yếu tố “trái phép” chỉ phát sinh khi pháp luật đặt ra chế độ quản lý đặc biệt bằng giấy phép và chủ thể sử dụng không có hoặc không được cấp phép. Trong vụ án này, công cụ phạm tội là dao bầu - một vật dụng sinh hoạt thông thường, pháp luật không quy định phải xin phép khi sở hữu hoặc sử dụng. Do đó, không thể xác định hành vi dùng dao bầu là hành vi “sử dụng trái phép” theo nghĩa pháp lý của Điều 304 Bộ luật Hình sự.
- Xét dưới góc độ cấu thành tội phạm, hành vi của A đã đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu pháp lý của tội “Giết người”, cụ thể: Khách thể bị xâm phạm là quyền được sống của Nguyễn Văn B. Mặt khách quan của tội phạm thể hiện ở hành vi A dùng dao bầu đâm vào vùng trọng yếu trên cơ thể B. Hậu quả là B tử vong. Quan hệ nhân quả được xác lập rõ ràng, cái chết của B là kết quả trực tiếp từ hành vi dùng dao đâm của A. Như vậy, toàn bộ tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi đã được phản ánh đầy đủ trong cấu thành tội “Giết người”. Trong trường hợp này, dao bầu chỉ là phương tiện thực hiện tội phạm, không làm phát sinh một hành vi độc lập khác xâm phạm đến chế độ quản lý vũ khí quân dụng của Nhà nước. Việc sử dụng dao không phải là hành vi nguy hiểm riêng biệt mà chỉ là cách thức thực hiện hành vi giết người.
Do đó, không thể xử lý A về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”.
Tác giả đồng tình với quan điểm A chỉ phạm tội “Giết người”, không phạm tội “Sử dụng trái phép vũ khi quân dụng” như đã phân tích ở trên. Việc xác định vũ khí quân dụng cần dựa trên tính chất quân sự, mục đích sử dụng và chế độ quản lý đặc biệt của Nhà nước. Việc khởi tố A về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng” sẽ dẫn đến việc xử lý hình sự về tội phạm này tràn lan, vì hiện nay các vật dụng dao dùng để lao động, sản xuất, sinh hoạt hằng ngày cơ bản đều đủ kích thước, đặc tính kỹ thuật xác định là “Dao có tính sát thương cao”.
Trên đây là một số ý kiến của tác giả, mong nhận được sự trao đổi, góp ý của quý bạn đọc.
Nguyễn Thị Nghĩa - Phòng 7
Thông tin tuyển dụng, đấu thầu, thanh lý
